Cukrzyca jest to grupa chorób metabolicznych zaburzająca przede wszystkim przemianę węglowodanów, ale także tłuszczów, białek, witamin i soli mineralnych. Wywołana jest niedoborem lub spadkiem efektywności działania insuliny, czego konsekwencją jest wzrost poziomu glukozy w osoczu krwi (hiperglikemia). Dane jakie przedstawia Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) dotyczące cukrzycy wydają się być niepokojące. Szacuje się, że w Europejskim Regionie choruję aż 64 mln osób, a w Polsce 9,5% społeczeństwa. Choć istnieje kilka typów cukrzycy, chciałabym skupić się dzisiaj na cukrzycy typu 2, ponieważ  to ona stanowi 90% przypadków na świecie, można jej zapobiegać oraz z powodzeniem stosować fitoterapie, gdyż jej patogeneza wiążę się z zmniejszonym wydzielaniem insuliny, a nie jak w przypadku cukrzycy typu pierwszego całkowitym jej brakiem.

 

Szczegóły działania i stosowania fitoterapii w cukrzycy typu 2

 

Substancje czynne

Za efekt terapeutyczny ziół (i w ogóle surowców roślinnych) odpowiadają zawarte w nich związki czynne, zwane glukokininami. Związki te mają właściwości hipoglikemizujące, a więc obniżające poziom glukozy w osoczu krwi. Ich działanie związane jest z hamowaniem wytwarzania lub zaburzeniem funkcji, hormonu antagonistycznego w stosunku do insuliny, glukagonu, który rozkłada glikogen do glukozy. Dla uściślenia dodam, że glukokininy to grupa związków o bardzo różnej budowie chemicznej, powiązana ze sobą ze względu na działanie.

 

Czy same zioła wystarczą?

Zioła, jak powszechnie wiadomo, wymagają regularnego stosowania. Każde postępowanie związane z leczeniem cukrzycy powinno być skonsultowane z lekarzem. Zioła często nie mogą konkurować z doustnymi lekami przeciwcukrzycowymi oraz z insuliną. Fitoterapia w cukrzycy stanowi natomiast bardzo ważny aspekt w jej profilaktyce, wspomaganiu leczenia, a także zapobieganiu licznym konsekwencjom tej choroby. Stosowanie ziołowych mieszanek znajduje zastosowanie w stanie przedcukrzycowym, w cukrzycy utajonej oraz we wczesnym okresie cukrzycy typu 2. I uprzedzę tu prawdopodobne pytania –  tak, zioła mogą być stosowane dodatkowo, pomimo przyjmowania leków, jednak to także wymaga konsultacji lekarza ze względu na możliwość interakcji leku z surowcem.

 

Surowce roślinne o działaniu hipoglikemicznym

 

Liście Morwy Białej

Morwa Biała naturalnie występowała na terenie Azji. Jadnak już od starożytności była uprawiana w klimacie śródziemnomorskim i cieplejszych rejonach Europy Środkowej. Dziś dość powszechnie występne również w Polsce, na glebach umiarkowanie żyznych, na dobrze nasłonecznionych i ciepłych terenach. Liście morwy stanowiły podstawę hodowli jedwabników i były wykorzystywane jako karma dla kóz i owiec. Okazało się jednak, że liście te wykazują także właściwości lecznicze, ponieważ poprzez ograniczanie przyswajania glukozy działają stabilizująco na poziom glikemii.

 

Dla dociekliwych powiem, że wszystko za sprawą zawartości w ich składzie pewnego monosacharydu będącego inhibitorem m.in. sacharazy i maltazy. Gdy te dwa enzymy nie pełnią swoich funkcji rozkład disacharydów do monosacharydów (np.glukozy) jest niemożliwy. Efekt: zmniejszona hiperglikemia po posiłkowa.

 

Za sprawą swojego działania liście morwy stały się powszechnie polecanym środkiem pomocniczym przy leczeniu cukrzycy typu 2, ale także przy odchudzaniu.

 

Morwa Biała fitoterapia w cukrzycy typu 2

Morwa Biała

Gurmar

Jest to ziele pochodzące z Indii. Stosowane już przeszło 200 lat na tzw. „słodki mocz”. Ten „niszczyciel cukru„, bo to dokładnie oznacza jego nazwa w języku hinduskim, zawiera w swym składzie kwas gymnemowy, który pomaga utrzymać równowagę poziomu glukozy we krwi, koryguje zmiany metaboliczne w mięśniach, nerkach i wątrobie wywołane zbyt wysokim poziomem cukru, ale również sprzyja regeneracji wysp Langerhansa i podnosi poziom insuliny krążącej we krwi.

 

Na tym nie koniec, ponieważ gurmar ze względu na swoje właściwości znieczulające kubki smakowe, zaburza odczucia słodkiego smaku i zmniejsza apetyt na słodycze.

 

Liść i owocnia borówki czernicy

Borówka Czernica występuję w Polsce na terenach nizinnych w lasach sosnowych i mieszanych oraz w Karpatach. Znana jest przede wszystkim ze smacznych owoców, które swoją drogą są również bardzo zdrowe.

 

Liście czarnej jagody charakteryzują się bogatym składem. Zawierają: 20% garbników katechinowych, procyjanidyny, flawonoidy, związki triterpenowe, fenolokwasy, sole mineralne – potasu, sodu, magnezu, manganu, chromu oraz glukozyd pochodny kwasu galusowego. Nic więc dziwnego, że wyciągi z liści czernicy nie tylko zmniejszają stężenie glukozy we krwi, ale także obniżają poziom trójglicerydów i cholesterolu oraz wykazują działanie grzybobójcze i wirusostatyczne.

 

Same owoce czernicy są stosowane głównie w cukrzycy, profilaktyce jej powikłań oraz leczeniu postępującej retinopatii wywołanej zaburzeniami mikrokrążenia w cukrzycy i wieku podeszłym.

 

Borówka czernica fitoterapia w cukrzycy typu 2

Borówka czernica

Ziele rutwicy lekarskiej

Nie każdy zapewne wie, że najczęściej przepisywany lek na świecie w przypadku stanu przedcukrzycowego i cukrzycy typu 2, czyli metformina, jest pozyskiwany właśnie z rutwicy lekarskiej. Rutwica lekarska jest rośliną strączkową występującą w środkowej i południowej Europie oraz Azji Mniejszej. Ziele rutwicy reguluje funkcje kory nadnerczy oraz przyczynia się do niewielkiego obniżenia poziomu glukozy we krwi.

 

Korzeń i liść pokrzywy

Pokrzywa, często traktowana jako niechciany, uciążliwy chwast. Jednak kto trochę bliżej pozna się z pokrzywą, dowie się jaką jest cenną rośliną i jak wszechstronnym może być lekiem. Zarówno korzenie jak i liście pokrzywy są dobrymi inhibitorami α-glukozydazy, stąd też oba surowce wykorzystuje się w początkowych stadiach cukrzycy typu 2.

 

Pokrzywę często możemy znaleźć w składzie aptecznych mieszanek ziołowych (np. Diabetosan).

 

Pokrzywa zwyczajna fitoterapia w cukrzycy typu 2

Pokrzywa zwyczajna

 

Podsumowanie

Mimo, że wyżej opisałam szczegóły działania tylko kilku naturalnych surowców stosowanych w fitoterapii cukrzycy, to tak naprawdę jest ich wiele wiele więcej. Świetnie udokumentowane działanie w tej kwestii ma również kora cynamonu i owocnia fasoli zwykłej, które zwiększają wrażliwość tkanek na insulinę. Nie sposób nie wspomnieć o znamionach kukurydzy, owocach aronii i bulwach topinambura. Ponadto stosuje się surowce o dużej aktywności antyoksydacyjnej np. liście miłorzębu japońskiego. Bardzo ważnym elementem w leczeniu cukrzycy i głównym źródłem antyoksydantów jest dieta, o czym na pewno jeszcze napiszę.

 

Bibliografia:

Światowy raport na temat cukrzycy; WHO

Krajowy profil cukrzycy; WHO

Morwa Biała (Morus alba L.); Paweł Kozakiewicz; Ksyloteka WTD SGGW w Warszawie

Fitoterapia i leki roślinne; Eliza Lamer-Zarawska, Barbara Kowal-Gierczak, Jan Niedworok; PZWL; Warszawa 2007

Rośliny o działaniu hipoglikemizującym; Monika Zielińska-Pisklak i inni; Lek w Polsce; 2015

Przewodnik po świecie suplementów; Mark Moyad, Janed Lee; Galaktyka; 2014

POWIĄZANE WPISY

4 komentarze

  1. Odpowiedz

    Emilia Andrzejewska

    11 września 2017

    Ciekawy i użyteczny tekst. Przygotowany w oparciu o różnorodne źródła, a to się ceni.

  2. Odpowiedz

    Olga

    10 września 2017

    Bardzo ciekawy i przydatny wpis.

  3. Odpowiedz

    MarianK

    11 sierpnia 2017

    Super artykuł! Dziękuję bardzo, na pewno wrócę.

  4. Odpowiedz

    JacekK

    8 sierpnia 2017

    Świetnie napisane, oby więcej podobnych tematów.

Dodaj komentarz