Odporność to inaczej niepodatność. Niepodatność na niekorzystne warunki środowiska, toksyny, chorobotwórcze mikroorganizmy, pasożyty itd. Jeśli jednak miałabym być bardziej precyzyjna, żeby nie powiedzieć uszczypliwa, należałoby uściślić, że dzisiaj będzie artykuł o odporności immunologicznej.

W tym kontekście odporność to zespół mechanizmów pozwalających odróżnić obce cząsteczki (antygeny) od swoistych, co z kolei prowadzi do wywołania odpowiedniej reakcji organizmu, czyli zniszczenia antygenu. W ludzkim organizmie wyróżnić można dwa współpracujące ze sobą systemy odpornościowe – wrodzony i nabyty. Wspieranie naturalnej odporności oraz budowanie odporności to bardzo ważne zagadnienia zarówno dla osób dorosłych, przyszłych matek, a także osób w podeszłym wieku. Biorąc pod uwagę olbrzymi wpływ diety na prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego podejmę się przybliżenia Wam tego tematu.

O odporności możemy mówić także w odniesieniu do stresu (odporność emocjonalna), ale o tym może innym razem.

 

budowanie odporności dziecka

Budowanie odporności – za fundamenty naszej odporności odpowiadają nasi rodzice

 

Fundamenty odporności

Układ odpornościowy kształtuje się już w okresie życia płodowego, ale u niemowląt jest on nadal nie w pełni dojrzały. Jego rozwój trwa jeszcze do okresu późnego dzieciństwa i wczesnego okresu dojrzewania dziecka. Za fundamenty naszej odporności odpowiadają nasi rodzice, kiedy to jeszcze w łonie matki otrzymujemy przez łożysko przeciwciała chroniące nas po urodzeniu, kiedy jesteśmy karmieni piersią oraz kiedy rodzice zapewniają małemu oseskowi prawidłowy rozwój, w tym także prawidłowej mikroflory.

 

Mleko matki

Mimo, że od lat promowane jest karmienie piersią jako korzystniejsze dla zdrowia dziecka, tańsze i wygodniejsze, to i tak wiele matek rezygnuje z naturalnego karmienia bez wyraźnych wskazań ku temu. Światowa Organizacja Zdrowia zaleca by przez pierwsze sześć miesięcy życia dziecka było ono karmione wyłącznie mlekiem matki, a później kontynuowane wraz z rozszerzaniem diety.

 

Mleko matki nie tylko zaspokaja potrzeby energetyczne i odżywcze, ale zawiera także składniki wspierające budowanie odporności, pomagające wytworzyć tolerancje w stosunku do obcych antygenów, w tym antygenów pokarmowych. Zawarte w mleku cytokiny stanowią w pełni aktywne czynniki immunomodulacyjne, a ich stężenie w mleku początkowo wysokie z czasem maleje.

 

Co ważne, mleko matki wpływa też korzystnie na stan czynnościowy układu pokarmowego, który jest ściśle powiązany z działaniem układu immunologicznego. Zawarte w mleku prebiotyki ułatwiają skolonizowanie jelita korzystnymi bakteriami, które pozytywnie oddziałują na odporność i jednocześnie zabierają miejsce w jelicie do zasiedlenia się złym bakteriom.

 

Rozwój mikroflory

Pozostajemy w temacie korzystnych bakterii (nawiasem mówiąc temat prebiotycznych bakterii ten jest tak obszerny i wciąż rozszerzany o kolejne badania i nowiny, że na pewno niejednokrotnie pojawi się na blogu).

 

Jałowe mikrobiologicznie jelita noworodka wraz z przyjściem na świat powoli zostają zasiedlane przez bakterie jelitowe. Uważa się, że poród siłami natury sprzyja prawidłowemu rozwojowi mikroflory dziecka, który przychodząc na świat już w pierwszych minutach styka się z flora bakteryjną dróg rodnych matki. Natomiast dzieci, które przyszły na świat przez cesarskie cięcie pozbawiane są możliwości budowania własnej mikroflory pokarmowej, co w przyszłym życiu może objawiać się tendencją do otyłości, alergii, a także prowadzić do wystąpienia chorób metabolicznych i obniżonej odporności.

 

budowanie odporności a dieta

Dieta a budowanie odporności

 

Dieta a budowanie odporności

Dieta wspomagająca układ immunologiczny to zdrowa dieta, zaspakajająca wszystkie potrzeby odżywcze organizmu. Jeśli pojawiają się niedobory dochodzi do upośledzenia odporności. Jak wiadomo bycie matką to bardzo odpowiedzialne zadanie, w którym my kobiety bierzemy odpowiedzialność nie tylko za siebie, ale i za nasze dziecko (nawet jeszcze nienarodzone). Nieprawidłowo odżywiona matka równa się nieprawidłowo odżywione dziecko. Pokarm matki „niedoborowej” nie dostarczy substancji niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego malucha.

 

Ponadto „dieta na odporność” to dieta bogata w wymienione poniżej związki, które powinny znaleźć się w odpowiedniej ilości i proporcjach w diecie każdej osoby, a zwłaszcza tych którzy chcieliby wzmocnić procesy odpornościowe i zmniejszyć częstość występowania infekcji.

 

Związki budujące odporność Źródło żywieniowe
Wielonienasycone kwasy tłuszczowe n-3 i n-6 Ryby morskie, zwierzęta morskie żywiące się planktonem lub rybami, tran, oleje roślinne (słonecznikowy, wiesiołkowy, kukurydziany, sojowy), algi.
Witamina A Podroby, jaja, masło, sery dojrzewające, niektóre gatunki ryb morskich. Prowitamina witaminy A znajduje się w marchii, natce pietruszki, szpinaku, boćwinie, czerwonej papryce.
Witamina E Olej z zarodków pszenicy, nasiona słonecznika, orzechy pistacjowe, migdały, olej słonecznikowy, rzepakowy, masło, zielone warzywa.
Witamina C Papryka, natka pietruszki, brukselka, kalarepa, brokuły, owoce dzikiej róży, czarna porzeczka, truskawki, kiwi, cytrusy, lucerna.
Witamina D ryby morskie (makrela, łosoś, śledź), mięso i drób, podroby, produkty mleczne.
Selen Podroby, orzechy brazylijskie, groch, soczewica, sezam, makrela, produkty zbożowe, mleko i jego przetwory.
Cynk Razowe pieczywo, sery podpuszczkowe, mięso, wątroba, kasza gryczana,
Żelazo Podroby, mięso i jego przetwory, produkty zbożowe, jaja, natka pietruszki, suche nasiona roślin strączkowych.
Probiotyki Kiszone ogórki, kiszona kapusta, kwas chlebowy, i inne kiszonki, fermentowane przetwory mleczne.
Prebiotyki Odsyłam do mojego wcześniejszego artykułu Żywieniowe i ziołowe prebiotyki
Flawonoidy Winogrono, kakao, czerwone wino, zielona herbata, czarny bez, czosnek, cebula, brokuły, kapusta czerwona, czerwona papryka, burak ćwikłowy, porzeczka, maliny, aronia.

Podsumowanie

  1. Budowanie odporności to proces długotrwały, który powinien być wspierany już od młodych lat przez rodziców.
  2. Mleko matki zawiera przeciwciała, cytokiny oraz inne substancje immunomodulujące.  Siara, a więc kobiece mleko produkowane przez gruczoły mlekowe zaraz po urodzeniu dziecka, jest w nie najobfitsza.
  3. Dieta ma olbrzymi wpływ na prawidłowe funkcjonowanie układu immunologicznego, ale równie ważny jest odpoczynek, zminimalizowanie stresu, odpowiednia ilość snu, umiarkowana aktywność fizyczna,  prawidłowe działanie innych systemów (hormonalnego, nerwowego).
  4. Poznanie roli witamin w funkcjonowaniu układu odpornościowego uważa się za jedno z ważniejszych wydarzeń w historii immunologii. Witaminy takie jak witamina A,C,E i D zmniejszają ryzyko zachorowań i infekcji.
  5. Selen, któremu poświęca się ostatnio należyte zainteresowanie, osłabia patogenność m.in wirusa grypy, a jego związki mogą hamować wzrost niektórych bakterii z rodzaju Streptococcus. 

ZOBACZ RÓWNIEŻ: ROLA ANTYOKSYDANTÓW W DIECIE


Bibliografia:

Dymarska E. i in.; Wpływ sposobu odżywiania na układ odpornościowy. Immunomodulacyjne działanie kwasów tłuszczowych, witamin i składników mineralnych i przeciwutleniaczy; Nowiny Lekarskie; 2013; 82(3): 222-231.

Kościej A. i in.; Rola wybranych czynników żywieniowych w kształtowaniu odporności dzieci; Problemy Higieny i Epidemiologii; 2017; 98(2): 110-117.

Lifschitz C.; Mikrobiota przewodu pokarmowego i jej wpływ na zdrowie człowieka; Standardy Medyczne/ Pediatria; 2014(11).

Marek A. i in.; Składniki mleka kobiecego wspomagające układ odpornościowy dzieci karmionych piersią; Medycyna Wieku Rozwojowego; Gdańsk; 2006:545-547.

 

POWIĄZANE WPISY

5 komentarzy

  1. Odpowiedz

    Oskar.

    6 września 2017

    Super blog! Wszystko jasno opisane, podane źródła, oby tak dalej :). I czekam na artykuły odnośnie mikroflory, to słabo zbadana sfera. Jak będą nowe wieści mam nadzieje, że napiszesz 🙂

  2. Odpowiedz

    EM

    5 września 2017

    Ciekawy artykuł…Przyznam, że jestem wzrokowcem i… Już na wejściu zauroczyłam się zdjęciem karmiącej kobiety. Piękne! Mało tego – tekst, który zawiera dawkę sporych, rzetelnych informacji. Ja z moją odpornością nigdy nie byłam za pan brat.. Ale walczę i na swój sposób łagodzę objawy.

    Pozdrowionka!

  3. Odpowiedz

    Bookendorfina

    5 września 2017

    Warto czasami zrobić przegląd w swojej wiedzy w tym temacie, można postawić na odzwyczajenie się od złych nawyków, a przyjęcie korzystnych. To, ile damy dobrego na wczesnym etapie życia dzieci, później procentuje w dorosłym życiu.

  4. Odpowiedz

    Mama Balbinka

    4 września 2017

    Mi udało się karmić synka piersią przez 18 miesięcy. Mimo tego, że pierwszy miesiąc leżał w inkubatorze a ja mogłam tylko odciągać dla niego pokarm. W tej kwestii byłam uparta jak osioł.

  5. Odpowiedz

    Magdalena C.

    4 września 2017

    Bardzo ciekawy i przydatny artykuł! Sama jestem wcześniakiem, urodzonym przez cesarskie cięcie i jako dziecko zmagałam się z obniżoną odpornością. No i niestety jestem alergikiem, ale odpowiednią dietą, nauczyłam się łagodzić jej objawy.

Dodaj komentarz